Blog

Blog

Strona główna   >   Blog
Wróć Data dodania: 25/02/2026

Wałbrzych - dawne zagłębie węglowe

Wałbrzych - dawne zagłębie węglowe

Wałbrzych to miasto o bogatej historii, które przeszło wiele transformacji – od małej osady po przemysłowe centrum Dolnego Śląska. Wielokrotnie zmieniał swój status. Najpierw był grodem obronnym, później w XV i XVI wieku, ośrodkiem tkactwa lnu, by w wieku XVIII stać się europejskim uzdrowiskiem, którego źródła zanikły, gdy powstały kopalnie węgla. Przestały one pracować w latach 90 XX wieku i Dolnośląskie Zagłębie Węglowe już nie istnieje. Miasto rozciąga się na długości kilkunastu kilometrów wzdłuż rzeki Pełcznicy. Nad domami góruje najwyższe wzniesienie Gór Wałbrzyskich – Chełmiec (869 m n.p.m.), z którego rozciąga się piękna panorama.

Swój rozwój gospodarczy miasto zawdzięczało tkactwu lnu. Produkcja tkanin lnianych była jednym z kluczowych zajęć gospodarczych miasta. Tkacze organizowali się w cechy i ich wyroby trafiały na szerokie rynki sprzedaży, także za granicą. Tutejsze wyroby znane były w całej Europie. Wraz z rozwojem gospodarczym i industrializacją, tradycyjne rzemiosło tkackie stopniowo przechodziło w przemysł włókienniczy. W XVIII i XIX wieku w regionie powstawały pierwsze przędzalnie i zakłady mechaniczne przetwarzania włókien, choć górnictwo i przemysł ciężki zaczęły dominować później. W 1829 roku rozpoczęła pracę fabryka porcelany „Krister”, która była ważnym ośrodkeim produkcji porcelany w kraju. To tutaj po raz pierwszy użyto węgla do wypalania porcelany. Fabryka zakończyła działalność w 2023 roku. W Wałbrzychu działało także kilka innych firm porcelanowych, np. Fabryka Porcelany „Książ” uruchomiona w 1985 r., będąca kiedyś największym zakładem porcelany w Europie – produkowała artykuły stołowe i dekoracyjne aż do ok. 2004 roku. Porcelana z Wałbrzycha była ceniona za jakość i finezję wykonania – produkowano m.in.: serwisy obiadowe i kawowe, filiżanki i talerze, dekoracyjne wazony, cukiernice i półmiski, porcelanowe figurki i drobne akcesoria stołowe. Polacamy odwiedzić Muzeum Porcelany z bogatą kolekcją porcelany śląskiej i europejskiej, w tym zabytkowe wyroby z wałbrzyskich fabryk.

 

W Wałbrzyskim krajobrazie wyróżniają się szyby kopalniane i hałdy Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego, nieczynnego już, gdyż ostatni wózek węgla wjechał stąd na powierzchnie w 1998 roku. Złoża powstały 360 – 280 milionów lat temu, a ich eksploatację rozpoczęto w 1536 roku. Czasy świetności zagłębia przypadały na wiek XIX. Następne stulecie to jego powolny upadek. Pokłady były niskie, pracowano ręcznie, nie można było wprowadzić kombajnów. To spowodowało, że wydobycie stało się trzykrotnie droższe niż na Górnym Śląsku i doprowadziło do zamknięcia kopalń, które są samoczynnie zatapiane. W muzeum górnictwa w Starej Kopalni w Wałbrzychu, mamy możliwość zobaczenia pozostałości infrastruktury pokopalnianej oraz maszynowni. To świetna atrakcja dla osób zainteresowanych historią górnictwa, przemysłu i techniki, szczególnie z Dolnego Śląska. W pozostałości po dawnej kopalni węgla „Julia” zobaczymy interaktywne wystawy o historii wydobycia węgla, technologii górniczej i życiu górników.

      
W obrębie Książańskiego Parku Krajobrazowego, w malowniczym zakolu rzeki Pełcznicy znajduje się Zamek Książ. To trzeci pod względem wielkości zamek w Polsce po zamku w Malborku i Krakowie, często określany mianem „Perły Śląska”. Początki zamku sięgają końca XIII wieku – powstał z inicjatywy księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego jako warownia obronna. Przez wieki zmieniał właścicieli, był wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. Przez ponad 400 lat właścicielami byli książęta Hochberg von Pless – arystokratyczny ród, który znacząco wpłynął na wygląd i losy zamku. W zamku mieszkała słynna i piękna Daisy von Pless, która pochodziła z Wielkiej Brytanii i była jedną z najbardziej rozpoznawalnych arystokratek swoich czasów. Specjalnie dla Daisy zbudowano ogromną palmiarnię (oddaloną kilka kilometrów od zamku), w której rosły egzotyczne rośliny sprowadzane z całego świata. 

Podczas II wojny światowej Zamek Książ stał się częścią tajemniczego i do dziś nie do końca wyjaśnionego przedsięwzięcia III Rzeszy. Projekt budowlany o kryptonimie Riese obejmował budowę ogromnych podziemnych tuneli w Górach Sowich i pod Zamkiem Książ. Pod Książem wykuto system korytarzy na głębokości ok. 30–50 metrów, ogromne betonowe szyby windowe,, hale o wysokości nawet kilkunastu metrów. Do prac wykorzystywano więźniów obozów koncentracyjnych (m.in. z Gross-Rosen). Do dziś nie wiadomo, jaki był ich prawdziwy cel. Istnieją hipotezy, że zamek miał stać się jedną z kwater Adolfa Hitlera. W podziemiach mogły być zlokalizowane zakłady zbrojeniowe, tajne centrum dowodzenia lub miejsce do badań nad nową bronią. Zamek udostępnia do zwiedzania podziemną trasę turystyczną. Wejście do podziemi wymaga wykupienia specjalnego biletu (samodzielnie lub w pakiecie z zamkiem i innymi atrakcjami), a wejście odbywa się dokładnie o wyznaczonej godzinie.  

 

Ubezpieczenia i partnerzy
linia
linia
linia
linia